De gevaarlijkste vervalsing in de geschiedenis

Manasse was een Israëlitische koning die God losliet en de zon aanbad (2 Koningen 21:3＋). In een latere tijd kreeg de profeet Ezechiël een visioen van Gods tempel. Hij zag het volgende:

“Toen bracht Hij mij naar de binnenste voorhof van het huis van de HEER. En zie, aan de ingang van de tempel van de HEER, waren ongeveer vijfentwintig mannen, met hun rug naar de tempel van de HEER en met hun gezicht naar het oosten, en zij bogen zich in de richting van het oosten neer voor de zon.” Ezechiël 8:16＋ (z.o. 15-18) God veroordeelt deze cultus scherp (zie Ezechiël 6:4-6＋).

Tijdens de eerste twee eeuwen van onze jaartelling verzette de christelijike gemeente zich tegen elke vorm van zonaanbidding. Regelmatig hing de dreiging van een vervolging door de Romeinse keizers boven haar hoofd. Toch bleef de kerk groeien. Keizer Constantijn (280-337 n.Chr.) moest vaststellen dat de politieke macht van Rome aan het tanen was. Er heerste verdeeldheid in zijn rijk, mede door de godsdienstige onenigheid tussen de burgers die de zon aanbaden en de christenen, die de sabbat hielden. Daarom probeerde hij beide ideologische stromingen bij elkaar te brengen. Zowel de christenen als de heidenen moesten hiervoor water bij de wijn doen. In 313 n.Chr. vaardigde Constantijn het tolerantie-edikt van Milaan uit, waarin de christenen volledige godsdienstvrijheid werd verzekerd. Natuurlijk werd de keizer

hierdoor bij de christenen erg populair. De heidenen aanbaden verschillende goden. Hun oppergod was Mitras,dezonnegod. De ‘dag van de eerbiedwaardige zon’ was speciaal aan deze god gewijd. Tot op de dag van vandaag heeft deze zijn naam behouden: zondag, sonntag, sunday.

Terwille van zijn politieke plannen liet keizer Constantijn zich zelfs tot christen dopen. Hij stelde echter officieel de zondag als rustdag in, als vervanging van de sabbat, die door trouwe

christenen nog altijd werd gehouden. Hiermee kwam hij tegemoet aan de wens van velen die wel tot het christendom wilden toetreden, maar daarvoor hun heidense gebruiken en rituelen niet wilden opgeven. Tijdens deze ‘kerstening’ (bekering tot het christendom) werden deze dan ook gewoon in aangepaste vorm in het ‘christelijke geloof opgenomen. Kardinaal John Henry Newman schrijft in zijn boek The development of Christian doctrine op p. 373: “Eusebius zegt in meerdere citaten dat Constantijn de heidenen de uiterlijke vormen van hun godsdienst liet behouden, om zijn religie bij hen aan te bevelen: het gebruik van hun tempels, de verering van hun eigen heiligen, de symbolen (vaak bomen), de wierook, de lampen en kaarsen, de eed bij het genezen van zieken, het wijwater, de jaargetijdefeesten, het gebruik van kalenders, processies, de inzegening van akkers, de priesterkleding, geschoren priesterkruin en trouwring, het buigen naar het oosten, en later de beeldenverering. Enkele liederen, b.v. het ‘Kyrie eleyson’, zijn van heidense oorsprong. Zij werden heilig verklaard en in de kerkelijke rituelen overgenomen.” De Encyclopedia Britannia (negende druk) vermeldt in het artikel ‘zondag’ het volgende: “De oudste documentatie over de zondagsviering als wettelijke instelling gaat terug tot het dekreet van Constantijn van 7 maart 321. Het luidt als volgt: ‘Alle rechters en inwoners van steden, alsook de arbeiders en handwerkers moeten op de eerbiedwaardige dag van de zon rusten; diegenen echter die op het land wonen, zullen zich vrij van de wet en onbetwist aan het verbouwen van de grond wijden, omdat het vaak voorkomt, dat geen andere dag dan deze zo goed dient om graan te zaaien en wijnstokken te planten, opdat de mens de van de hemel geschonken zegeningen niet door verwaarlozing van de beste tijd zou verliezen.’ Wet van 7 maart 321, Corpus Juris Civilis Codex libera 3, Titel 12,3”

Maar Constantijn was toch een keizer, hoe kwam dan de zondagsheiliging in de kerk terecht? Heel eenvoudig: deze verandering van rustdag werd door de Roomse kerk aangenomen en als christelijke doctrine onderwezen! In de catechismus waaraan door paus Pius X op 25 januari

1910 de zegen werd gegeven, staat:

Vraag: Welke dag is de sabbatdag?

Antwoord: De zaterdag is de sabbatdag.

Vraag: Waarom vieren we dan de zondag, in plaats van de zaterdag?

Antwoord: We vieren de zondag in plaats van de zaterdag, omdat de katholieke kerk op het concilie van Laodicéa in het jaar 364 de heiliging van de zaterdag naar de zondag verplaatste.” The conway verts cathechism of Catholic doctrin van P. Geiermann, derde druk (1913).

Gaf God toestemming om Zijn wet te veranderen?

Steen kan de tand des tijds trotseren. Het feit dat de Tien Geboden door God Zelf in steen zijn gegraveerd, bewijst dat Zijn wet heel belangrijk is, en altijd van kracht zal blijven.

Het sabbatgebod maakt onderdeel uit van deze wet; het is het vierde gebod (Exodus 20:8-11＋).

De Rooms-katholieke kerk beweert dat zij deze macht bezit!

Steven Keenan, een katholieke priester, schrijft:

“Zou zij [de kerk] daar niet toe bevoegd zijn geweest, dan had zij het ook niet kunnen doen.

Daarover zullen alle nieuwe christenen het met mij eens zijn. Zij had dan niet de viering van de zaterdag, de zevendedag van de week, hebben kunnen vervangen door de viering van de zondag, de eerste dag van de week, waarvoor de Bijbel immers geen volmacht heeft gegeven.” Doctrinal cathechism van Keenan, p. 174.

De eerste dag van de week in het Nieuwe Testament

In het Nieuwe Testament wordt op acht plaatsen de eerste dag van de week genoemd, maar deze citaten zeggen niets over een eventuele verandering van de rustdag.

Vijf teksten vermelden wel de opstanding van Jezus op de eerste dag van de week (Matteüs 28:1＋; Marcus 16:1-2＋; Marcus 16:9＋; Lucas 24:1＋; Johannes 20:1＋), maar er staat niets over de

heiliging van deze dag.

Johannes 20:19＋ bericht dat de discipelen op de eerste dag van de week achter gesloten deuren bij elkaar kwamen. Waarom dan wel? Om de zondag te vieren? De werkelijke reden was een hele andere: “wit vrees voor de joden”. Een verder bewijs dat zij niet waren bijeengekomen om de opstandingsdag te vieren, is dat zij helemaal niet geloofden dat Jezus was opgestaan! (zie Marcus 16:11-14＋; Lukas 24:36-40＋)

In Troas was Paulus eens op “de eerste dag van de week” bij het avondmaal aanwezig. Het werd erg laat die avond, want de volgende morgen zou hij weer verder reizen (Handelingen

20:7). In die tijd werd niet middernacht, maar het tijdstip van zonsondergang als einde van de dag beschouwd (Leviticus 23:32＋). Wij kunnen daaruit concluderen dat de avond van de eerste dag niet zondag-, maar zaterdagavond was, want na zonsondergang was de eerste dag begonnen. Aangezien hij de volgende dag de gelovigen zou verlaten, bleef hij tot diep in de nacht met hen in gesprek. Zou Paulus de zondag hebben gevierd, dan zou hij op die dag nooit een verre reis hebben gemaakt. Er is hier dus geen enkele aanwijzing dat er een verschuiving van de rustdag heeft plaatsgevonden. Er zijn trouwens veel Bijbelteksten die vermelden dat Paulus gewend was om op sabbat kerkdiensten bij te wonen. En het avondmaal dan? Destijds was het normaal dat men elke dag bijeenkwam om ‘het brood te breken’ (Handelingen 2:46＋).

In een andere tekst vinden we het advies van Paulus om giften voor de armen in Jeruzalem in te zamelen: “Elke eerste dag van de week legge ieder van u naar vermogen thuis iets weg, en hij spare dit op, zodat er niet eerst na mijn komst inzamelingen moeten gehouden worden.” 1 Korintiërs 16:2＋

Ook hier vinden we niets dat erop wijst dat deze dag bijzonder zou zijn, alleen maar het advies thuis geld opzij te leggen (géén collecte in de kerk dus!).

Uit uitspraken van ervaren bijbelkenners blijkt duidelijk dat er geen enkele aanwijzing in de Bijbel is te vinden die duidt op een verandering van de sabbat in de zondag.

In The faith of our fathers van augustus 1892 schrijft kardinaal Gibbon:

“U kunt de Bijbel van Genesis tot Openbaring doorlezen, maar u zult geen enkele zin vinden die de heiliging van de zondag gebiedt. De Heilige Schrift gebiedt het religieus in acht nemen van de zaterdag, een dag die wij nooit heiligen.”

In Dictionary of Christian antiquities schrijven Smith en Cheatam in een artikel over de sabbat: “De veronderstelling van een formele vervanging van de zevende door de eerste dag, en de overgang van het sabbatgebod, zelfs in geestelijke zin, heeft geen enkel fundament in de Heilige Schrift, noch in de geschiedenis van het Christendom.”

Dr. Edward T. Hiscox, auteur van het Baptistisch handboek, gaf voor een groep predikanten eerlijk toe: “Er was een gebod over de heiliging van de sabbat, en dat is er nog steeds. Deze

dag is echter niet de zondag. Desondanks kunnen wij, misschien zelfs met een gevoel van triomf, zeggen dat de sabbat van de zevende naar de eerste dag werd verplaatst. Waar kan men zo’n verandering vinden? Niet in het Oude en niet in het Nieuwe Testament, want daar staat niets van dien aard.” (uit een artikel over de konferentie van predikanten in New York

op 13 november 1893)

V: Hoe weten we dat de huidige zaterdag dezelfde dag is die God bij de schepping als sabbat heeft ingesteld? Wie zegt dat er geen verandering in het weekritme is geweest?

A: Als wij de verschillende kalenders met elkaar vergelijken, b.v. de christelijke, de oosterse, de Arabische, de Koptische of de joodse, kunnen we vaststellen dat de jaartelling weliswaar verschilt, maar dat de weekdagen overeenstemmen. De Juliaanse kalender uit het jaar 46 v.Chr. werd in 1582 n.Chr. bijgesteld en in de Gregoriaanse kalender omgezet, die we tegenwoordig nog gebruiken. Toen men merkte dat er bij het begin van het voorjaar 10 dagen ontbraken, werden deze gewoon overgeslagen. Donderdag 4 oktober 1582 begaven de mensen zich’s avonds te ruste. Toen zij de volgende morgen wakker werden, was het vrijdag 15 oktober (vergelijk dit met onze zomertijd). Het weekritme werd daardoor niet beïnvloed.

V: Waarom zegt de apostel Paulus in Kolossenzen 2:16-17＋ dat men zich niet moet laten oordelen over de sabbatten?

A: In de ceremoniële wet van Mozes, die op een boekrol was geschreven (Deuteronomium 31:24-26＋), worden zeven jaarlijkse feesten genoemd, die tussen de eerste en zevende maand

werden gevierd: het paasfeest, het feest van de ongezuurde broden, het feest van de eerstelingsgarve, het pinksterfeest, de sabbat van de bazuinen, de verzoendag en het loofhuttenfeest. Ook deze feestdagen noemde men sabbatten, net als de rustdag (Leviticus 23:38-39＋). Zij hebben een symbolische betekenis met betrekking tot het offer van Jezus. Met het vierde gebod hebben ze echter niets te maken.

V: Wat maakt het nu uit welke dag men houdt?!

A: Als een man zijn echtgenote laat halen, die nog zes zussen heeft, maakt het dan niet uit wie er komt? Natuurlijk wel! Zo is het ook met de dag van de Heer. God heiligde heel uitdrukkelijk één bepaalde dag, namelijk de sabbat, en dat is nu eenmaal de zaterdag.

V: Veruit de meeste christenen houden de zondag. Zouden zij er dan allemaal naast zitten?

A: Het gaat er niet om wat de meerderheid doet, maar wat Jezus ervan vindt (Matteüs 7:13-14＋).

V: Mijn ouders hebben altijd de zondag gehouden. Waarom zou ik het anders doen?

A: “God dan verkondigt, met voorbijzien van de tijden der onwetendheid, heden aan de mensen, dat zij allen overal tot bekering [=ommekeer] moeten komen.” Handelingen 17:30＋

Een dame kocht eens een lap stof, maar bij het nameten thuis stelde ze vast dat deze enkele centimeters te kort was. Zij ging dus terug naar de winkel om een klacht in te dienen. Daar werd de stof opnieuw opgemeten, maar de lengte bleek te kloppen. De vrouw schaamde zich

behoorlijk, maar kon zich toch niet voorstellen dat zij zich had vergist. Toen zij thuis nogmaals de lengte van de rol naging, kwam ze weer op het zelfde resultaat. Deze keer nam de vrouw haar meetlint ook mee naar de zaak, en wat bleek? De meetstok van de verkoper was iets korter dan die van haar! De eigenaar was geschokt. Hij had het bedrijfje onlangs van zijn vader overgenomen, die het ooit van een gepensioneerde koopman had gekocht. Bij

navraag bleek zijn vader ook nooit iets te hebben gemerkt. De meetlatten moesten destijds vervalst zijn door hun voorganger, die het eerlijkheid kennelijk niet zo nauw nam. Zonder het te weten, hadden vader en zoon hun klanten te kort gedaan. Kon de huidige eigenaar deze meetlatten echter blijven gebruiken, nu hij van deze oplichterij op de hoogte was? Wanneer hij dat willens en wetens deed, zou hij de mensen bewust om de tuin leiden!

V: Wanneer begint en eindigt de sabbat?

A: Hij begint op vrijdagavond bij zonsondergang, en eindigt 24 uur later, dus op zaterdag, eveneens bij zonsondergang (zie Leviticus 23 :32＋; Nehemia 13:19＋).

V: Hoe houdt men de sabbat in de praktijk?

A: Op vrijdag, de voorbereidingsdag (Marcus 15:42＋), wordt het eten voor de sabbat klaar gemaakt, zodat ook de kok(kin) van deze rustdag kan genieten (Exodus 16:23＋).

Op de sabbat dienen we al ons werk te laten liggen, en ook niet anderen voor ons te laten werken (Exodus 20:9-10＋). Het is goed om op deze dag met andere gelovigen in de kerkdienst samen te komen, zoals ook Jezus deed (Lucas 4:16＋).

God heeft Zijn wet gegeven om ons te beschermen tegen allerlei ongeluk. Deze is te vergelijken met een hoge stadsmuur, die in vroegere tijden ongewenste bezoekers buiten

hield. Helaas heeft de mens hier heel wat stenen (lees geboden) uit weggebroken, zodat er gapende gaten zijn ontstaan. Maar de Bijbel zegt: “En de uwen zullen de overoude puinhopen herbouwen, de grondvesten van vorige geslachten zult U herstellen, en men zal u noemen: Hersteller van bressen, herbouwer van straten. Indien u niet over de sabbat heenloopt door uw zaken te doen op Mijn heilige dag van de Heer van gewicht, en die eert door noch uw gewone bezigheden te doen, noch uw zaken te behartigen, of ijdele taal uit te slaan, dan zult u u verlustigen in de Heer en Ik zal u doen rijden over de hoogten van de aarde en u doen genieten van het erfdeel van uw vader Jacob, want de mond van de Heer heeft het gesproken.” Jesaja 58:12-14＋

De Heer noemt de sabbat “Mijn heilige dag”. Méér dan op andere dagen verlangt Hij op zaterdag onze tijd en aandacht. Hij wil graag dat wij deze dag geheel voor Hem vrijhouden, en niet met onze eigen zaken in de weer zijn of aan pleziertjes denken. Daar dienen we zelfs niet over te praten, want deze dag is heilig en aan God gewijd. Het klinkt misschien vreemd, maar juist als we dat doen, beleven we iets heel aangenaams. Wanneer we God door Zijn Woord en de natuur tot ons laten spreken, kunnen we niet anders dan ‘ons verheugen in de HEER’. En het zal ons goed gaan: we zullen ons over “de hoogten van de aarde” bewegen. Niet dat wij dat hebben verdiend, maar het liefdevolle offer van Jezus maakt mogelijk!

Dit is een van de bewijzen dat wij Hem niet alleen als Redder, maar ook als Heer hebben aangenomen.

Toen de evangelist Wilson in Angola een groep mensen toesprak, zag hij onder zijn gehoor een grote man met naast zich een angstig uitziende jongen. Wanneer de man zich bewoog, deinsde de jongen steeds terug. Wilson begreep dat het om een slaaf ging, die kennelijk door zijn baas werd mishandeld. Direct na de dienst begon hij om de jongen te bieden. De eigenaar eiste een hoge prijs, maar uiteindelijk werden ze het eens, en Wilson kocht de slaaf.

Op weg naar huis merkte Wilson dat de jongen net zo bang voor hem was als voor zijn vroegere meester. Toen ze bij hem thuis waren, zei Wilson tegen hem: ‘Jongen, ik heb je gekocht en nu ben je van mij, maar van nu af aan laat ik je vrij, en kun je doen wat je wilt. Je

kunt naar je familie teruggaan, maar je mag ook bij mij blijven, en als lid van ons gezin worden opgenomen.’ De jongen kon zijn oren niet geloven, maar toen begreep hij dat de evangelist meende wat hij zei. Met tranen in zijn ogen zei hij: ‘Meneer Wilson, ik wil voor

altijd uw slaaf zijn.’ Hij bleef in het huis van zijn weldoener, waar hij als een zoon werd geadopteerd.

Jezus heeft onze vrijheid met Zijn bloed gekocht, en het is zeker de moeite waard om Hem uit vrije wil te dienen. Wanneer men bedenkt wat Hij allemaal voor ons heeft gedaan, kan dat niet moeilijk zijn!